Odpowiedzialni rodzice. Z doświadczeń psychologa opis książki:
Odpowiedzialni rodzice - tytuł wieloznaczny, bo i pojęcie odpowiedzialności ma wiele znaczeń. Czy w niniejszej książce jest mowa o rodzicach, którzy we właściwy sposób troszczą się o swoje dzieci i zabiegają o ich dobrą przyszłość? Czytelników może interesować, jak z punktu widzenia psychologii lub choćby tylko autorki - psychologa - powinno się rozwiązywać współczesne dylematy wychowawcze z najlepszym skutkiem dla rozwoju dzieci i dobra rodziny. A może w książce chodzi o przedstawienie rodziców, którzy krzywdzą swe dzieci i odpowiadają za zaniechanie ich edukacji, wypaczenie charakteru, niedawanie "dość dobrej" miłości? Taki temat może być ważny dla Czytelników, którzy zmagają się z poczuciem winy wobec swoich dzieci i szukają w literaturze oraz w kontaktach z innymi odpowiedzi na pytanie, co złego zrobili, jak to się stało, że ich dzieci się znerwicowały, wykoleiły, rozchorowały. Co mogą teraz uczynić, żeby poprawić sytuację, wynagrodzić krzywdę, wyrównać drogę rozwoju, odbudować więzi w rodzinie? A może wcale nie są winni i lektura pomoże im odkryć prawdziwe źródło niepowodzeń. Uwolnieni od poczucia bycia złymi rodzicami wejdą z dziećmi w inne, zdrowsze relacje.
Kwestia winy rodziców może też dotyczyć ludzi dorosłych, którzy noszą w sobie wspomnienie bolesnego dzieciństwa. Zrozumienie mechanizmów tworzenia się takich ran może pomoc je zabliźnić, złagodzić skutki dawnej traumy, uczynić życie bardziej niezależnym od strony psychicznej.
Odpowiedzialni rodzice to także tacy, którzy poczuwają się do wyrównywania dzieciom krzywd nie przez nich zawinionych; pomagają w chorobie, wspierają w kalectwie, przeciwdziałają skutkom porzucenia i przemocy. Skąd biorą siły, jakie mają problemy, kiedy i jakiego rodzaju wsparcia potrzebują?
Odpowiedzialni - to również ci, którzy czuwają, aby żadnemu dziecku nic złego się nie działo, odpowiadają na wyzwania społeczne i obecność Innego, chcą poprawiać warunki życia dzieci, obchodzi ich każde dziecko z osobna i przyszłość pokolenia.
W książce jest po trosze mowa o wszystkich tych postaciach rodzicielskiej odpowiedzialności. Jako psycholog kliniczny skupiłam się przede wszystkim na sytuacjach dla rodziców trudnych - bo wtedy głownie pojawia się problem decyzji, wyboru i odpowiedzialności za drogę postępowania. Gdy wszystko w wychowaniu idzie gładko: dzieci rosną mądre, dobre i zdrowe, wówczas nikt nie pyta o zasługi, a warto, bo szczęście w rodzinie nie czyni się samo. Kwestia odpowiedzialności i winy, prawdziwej lub tylko wyimaginowanej, rodzi się przede wszystkim wtedy, kiedy zawodzą nadzieje, tworzą się konflikty, rwą rodzinne więzy, pojawiają zaburzenia, przemoc i alkohol. Wtedy włącza się psycholog - słucha rodziny, docieka, objaśnia, pomaga zrozumieć, czasami coś doradza lub wskazuje terapię.
Materiał do książki powstał z moich osobistych doświadczeń życiowych i zawodowych: kontaktów z pacjentami oraz badań nad rozwojem dzieci i rodziną, prowadzonych od czterdziestu lat wraz ze studentami. Pomocna w interpretacjach okazała się każda forma wiedzy, zawartej w literaturze naukowej, tradycji i sztuce, bo problem odpowiedzialności i rodziny jest rozległy i stary jak ludzkość.
Ponieważ świat się zmienia i co za tym idzie przeobrażeniom ulegają także rodzina oraz przedmioty odpowiedzialności, trzeba ten temat odnawiać i analizować z wielu perspektyw.
Pomyślałam, że warto by połączyć te zagadnienia we wspólny temat rodzicielskiej odpowiedzialności. Moim celem było przedstawienie tego zagadnienia tak przystępnie i z tak rożnych stron, by włączyć do kręgu Czytelników książki nawet te osoby, które nie przeczuwały, że temat ich dotyczy i może zainteresować.
Czytelnikom będę wdzięczna za uwagi.
Autorka
***(Isadora - 2011-06-12) Pojęcie odpowiedzialności to jedna z tych kwestii, która przewija się przez całe nasze życie. To idea niezwykle pojemna, posiadająca wiele znaczeń, przejawiająca się w wielu aspektach i wymiarach: jest zjawiskiem społecznym, psychologicznym, moralnym i duchowym.
Autorka, wprowadzając nas w meandry i zawiłości charakteryzujące rodzicielską odpowiedzialność, bardzo rzeczowo, wnikliwie, ale zarazem przystępnie definiuje samo pojęcie odpowiedzialności we współczesnym świecie, przybliża kwestię poczucia odpowiedzialności oraz dokonuje jasnych i zrozumiałych podziałów w obrębie tego pojęcia, które mają na celu gruntowną i całościową jego analizę.
Autorka, dokonując z perspektywy psychologa klinicznego podziału na odpowiedzialność podjętą z własnej woli oraz narzuconą, stara się ukazać powody i skutki narzucania innym odpowiedzialności, a także konsekwencje dobrowolnego jej przyjęcia za siebie lub innych.
Zastanawia się dlaczego i w jakich okolicznościach rodzice składają jej brzemię na barki dzieci, co nimi kieruje i jakie są tego skutki z punktu widzenia rozwoju psychologicznego dziecka.
Prezentuje także sytuację odwrotną - kiedy rodzice poczuwają się do winy niezawinionej (np. winią się za chorobę dziecka; osobny rozdział poświęcony jest wyzwaniom i problemom, przed jakimi stają opiekunowie dzieci upośledzonych i chorujących na nowotwory) docierając do genezy problemu i uświadamiając jego konsekwencje.
Oprócz przykładów nieadekwatnego poczucia odpowiedzialności rodziców za nieszczęścia dzieci, mamy tu również do czynienia ze swoistym odwróceniem ról - przypadkiem, kiedy to dzieci czują się niesłusznie odpowiedzialne za kłopoty rodziców. Podejmując bolesną kwestię przerzucania przez rodziców odpowiedzialności na dzieci - za rodzinę, jej sytuację finansową, za dobre samopoczucie jej członków, autorka rozważa powody takiego stanu rzeczy, uświadamia wszelkie możliwe tego skutki, groźne niejednokrotnie dla zdrowia i psychiki dziecka. Porusza ponadto zagadnienia drastyczne i patologiczne w swojej istocie; odpowiedzialności matek - alkoholiczek oraz odpowiedzialności w przypadkach, gdy w rodzinie panuje przemoc ojca. Podkreśla ogromną odpowiedzialność rodziców za nieprawidłowy rozwój emocjonalny, psychologiczny i społeczny dziecka oraz ewentualną patologię jego funkcjonowania w przyszłości.
Innymi kwestiami analizowanymi przez autorkę są przypadki, w których człowiek czuje się zmuszony do przyjęcia odpowiedzialności, choć wcale nie ma na to ochoty oraz sytuacji, w których rodzice czują się odpowiedzialni za swe dorosłe dzieci; w obu przypadkach dociera do źródeł motywacji oraz analizuje ich dalekosiężne skutki.
Autorka kończy swoje rozważania próbą odpowiedzi, na czym polega odpowiedzialność rodziców za rozwój psychiki dziecka, gdzie kończy się odpowiedzialność rodzicielska, a zaczyna wolność wyboru dziecka. Wnioski, jakie wysnuwa są niezwykle interesujące i z pewnością dadzą wiele do myślenia zarówno dorosłym, jak i dzieciom - i to niezależnie od wieku.
Każdy opisany przez autorkę przypadek ma swoją genezę w bogatym doświadczeniu wynikającym z długoletniej praktyki psychologa; rozważania teoretyczne doskonale ilustrują liczne przykłady z obserwacji życia codziennego; są one rzetelne, dobrze udokumentowane, wiarygodne i wnikliwie zanalizowane pod katem psychologicznym.
Ogromna wiedza autorki, jej doświadczenie i autorytet, trafność analizy poszczególnych przypadków oraz niezwykła łatwość, z jaką prezentuje trudne i skomplikowane problemy w sposób klarowny i zrozumiały dla każdego, pozwala nie tylko rozpoznać, ale - co szczególnie ważne - rozwiązać problematyczne sytuacje życiowe, które mają jakikolwiek związek z pojęciem odpowiedzialności. Uświadamia, jak ważny stanowi ona fundament budowania relacji społecznych dorosłych i dzieci oraz w jak zasadniczy sposób wpływa na kształtowanie osobowości, rozwój emocjonalny i psychologiczny dziecka.
Wartość tej książki jest nie do przecenienia - skorzystać z wiedzy w niej zawartej może - a nawet powinien - każdy. Jej wszechstronność, przystępność, mnogość poruszanych zagadnień z pewnością ukontentuje nie tylko zawodowego psychologa i pedagoga, lecz także pomoże w rozwiązywaniu problemów w łonie rodziny wielu z nas.
Gorąco polecam!
